Przygotowanie podłoża i urządzanie dna

Tylko w niektórych akwariach, np. tarliskowych i pomocniczych, podłoże nie jest konieczne. Wsypany na dno zbiornika piasek lub żwirek czyni środowisko bardziej naturalnym i od dawna przyzwyczailiśmy się, że jest on nieodzowny tak samo, jak rośliny i ryby. Dobór odpowiednio żyznego podłoża uważano dawniej za jeden z ważniejszych problemów akwarystyki, dziś jednak wiemy, że w rzeczywistości nie ma to tak dużego znaczenia dla rosnących tam roślin. Oczywiście, rośliny które w naturze rosną jako błotne i wodno-lądowe wymagają żyznego podłoża, innym natomiast w zupełności wystarczają sole mineralne rozpuszczone w wodzie. Wiedząc o tym, łatwiej będziemy mogli ustalić, jakie warunki musi spełniać podłoże w akwarium. Przede wszystkim powinno ono być luźne, tak aby natleniona i bogata w sole woda swobodnie docierała do wszystkich jego warstw i do korzeni roślin. W podłożu zbitym szybko dochodzi do beztlenowego rozkładu zalegających tam resztek pokarmu, odchodów ryb i butwiejących roślin.

Zachodzą przy tym reakcje chemiczne prowadzące do powstania ciemnych plam na dnie, ulatniania się cuchnącego siarkowodoru i zatrucia ryb. Podłoże musi być także ogrzane do temperatury znajdującej się tam wody, co pobudza rozwój korzeni roślin. Nie powinno na ogół zawierać związków wapnia, zwiększających twardość wody, ani być zbyt jasne, aby ryby czuły się naturalnie i przybierały intensywne barwy. Warunków tych nie spełnia na pewno ładnie wyglądający piasek morski, z okruchami muszli zawierającymi wapń. Nie najlepszy jest piasek z pokładów ziemnych, drobny i z dużą ilością zanieczyszczeń organicznych. Najlepszy do naszego akwarium jest ciemny, gruboziarnisty piasek i drobny żwirek. Urządzenie takiego podłoża można polecić zwłaszcza początkującym akwarystom.

Tym, którzy od początku chcą hodować rośliny o silnie rozwiniętym systemie korzeniowym, można polecić podłoże, którego dolną warstwę stanowi nieprzemyty piasek albo żwirek z czystych rzek lub jezior. Można je wzbogacić, wciskając weń kulki gliny. Trzeba je dobrze umieścić w podłożu, ponieważ wydostanie się w nadmiarze składników odżywczych może spowodować wysyp glonów w akwarium, które będą ciężkie do opanowania. Nie należy natomiast mieszać gliny z piaskiem, gdyż łatwo wtedy o zamulenie nią roślin i różnych przedmiotów w akwarium, np. podczas przesadzania roślin. Lepiej użyźnimy podłoże, jeśli w żwirek wetkniemy kulki gliny zawierające tabletki gliny zawierające tabletki nawozu mineralnego dla roślin. We wszystkich dotychczas opisywanych podłożach górną warstwę powinien stanowić dobrze przemyty piasek lub żwirek.

Jeśli używamy nawozów dla roślin wodnych, zwróćmy uwagę na ich skład chemiczny. W wodzie akwarium dużo jest takich pierwiastków jak chlor, wapń i azot. Nawozy powinny więc dostarczać brakujących: potasu, siarki, fosforu, magnezu i żelaza, a także śladowych: boru, molibdenu czy manganu.

Korzystnym dla roślin wodnych nawozem jest krajowy Florovit w postaci płynnej. Stosujemy go okresowo, mniej więcej co miesiąc. Problem ruchu wody i właściwej temperatury można rozwiązać, stosując luźne podłoże i przewietrzanie lub filtrowanie wody. W dużych i wysokich zbiornikach różnica temperatury między powierzchnią wody a podłożem nie może przekraczać 5 stopni.